Yeni Yıl Hedefleri: Hedefleri Tutturamamak Ne Anlama Gelir?

Yeni bir yıl yaklaşırken birçok insan kendine hedefler koyar. Daha düzenli olmak, daha erken uyumak, spora başlamak, derslerde ya da işte daha iyi performans göstermek…

Bazıları bu hedefleri büyük bir motivasyonla yazar, bazıları ise daha yıl başlamadan gerilir. Sonra çoğu zaman şu olur: Hedefler planlandığı gibi gitmez. Bir kısmı ertelenir, bir kısmı yarım kalır, bazıları hiç başlamadan rafa kalkar.

Tam bu noktada zihinde sessiz ama ağır bir düşünce belirir:“Demek ki ben işe yaramıyorum.” Bu yazı tam olarak bu düşünceyle ilgili.

Hedefler Neden Bu Kadar Yük Oluyor?

Aslında sorun çoğu zaman hedef koymak değildir. Sorun, hedeflerle kendimizi ölçmeye başlamamızdır. Hedef, bir davranış planıdır. Ama birçok insan fark etmeden hedefi kimliğe dönüştürür.

• “Yaparsam başarılıyım.”

• “Yapamazsam tembelim.”

• “Devam edemezsem sorun bende.”

Oysa bir hedefin tutmaması, insanın işe yaramadığını değil; ya hedefin, ya zamanlamanın, ya da koşulların yeniden düşünülmesi gerektiğini gösterir.

Bu çok insani bir durumdur.

“Ben İşe Yaramıyorum” Düşüncesi Nereden Geliyor?

Bu düşünce genellikle hedefle ilgili yaşanan bir zorlanmadan sonra ortaya çıkar. Özellikle şu döngü çok yaygındır:

1. Büyük bir hedef koyulur.

2. Küçük adımlar “yetersiz” görülür.

3. İlk aksaklık yaşanır.

4. Hedef tamamen çöpe atılır.

5. Hedef değil, kişi kendini cezalandırır.

   
   

Bu noktada sorun artık hedef değildir. Sorun, hedefin benlik değerinin ölçüsü haline gelmesidir. Oysa insan, hedeflerinden ibaret değildir.

En Sık Yapılan Hatalar (Kimse Bunları Bilerek Yapmıyor)

Birçok kişi hedef koyarken farkında olmadan şu tuzaklara düşer:

• Küçük adımı küçümsemek

“Bu kadarını yapmakla ne olacak ki?” düşüncesi, sürdürülebilirliği bozar.

• Başkalarıyla kıyaslamak

Birinin temposu, şartları ya da kapasitesi seninkiyle aynı olmak zorunda değil.

• İlk aksaklıkta vazgeçmek

Bir gün bozuldu diye her şeyin bitmiş sayılması, “ya hep ya hiç” düşüncesidir.

• Hedefi değil, kendini suçlamak

Plan işlemeyince “planı” değil, “kendini” iptal etmek çok yaygındır.

• Hedefi kimlikle eşitlemek

“Yapamadım = ben kötüyüm” düşüncesi, yükü ağırlaştırır.

Bunlar hatadır ama kişisel kusur değildir.Öğrenilmiş düşünme biçimleridir.

Hedef Koymak Zorunda Değiliz (Ama Koyuyorsak…)

Herkes yeni yılda hedef koymak zorunda değil.Koymamak da bir eksiklik değildir.

Ama hedef koyuyorsak, şunları hatırlamak işe yarar:

• Hedefler ütopik olmak zorunda değil.

• Hedefler esnek olabilir.

• Hedefler insanı büyütmeli, ezmemeli.

Benim yaklaşımım da genelde şudur: Büyük hayat değişimleri yerine, günlük hayatta gerçekten karşılığı olan hedefler koymak. Örneğin “hayatımı tamamen değiştireceğim” demek yerine,“uyku düzenimi biraz daha toparlamaya çalışacağım” gibi. Bu tür hedefler hem ulaşılabilir olur hem de insanı tatmin eder.

Bazı Hedefleri Yapamamak Normaldir

Bunu özellikle vurgulamak gerekiyor: Ulaşılabilir bir hedef koymuş olsan bile, bazılarını yapamamak normaldir.

Çünkü insan:

• Yorulur

• Motivasyonu dalgalanır

• Hayat bazen planlara uymaz

Bunların hiçbiri “işe yaramamak” değildir. Bunlar insan olmaktır.

Yazının Bu Noktasında Durup Şunu Sorabilirsin:

Eğer istersen, yazıyı burada okuyup geçmek yerine küçük bir şey yapabilirsin:

1. Son koyduğun hedeflerden birini seç.

2. Kendine şunu sor:

   • Bu hedef gerçekten benim ihtiyacım mıydı?

   • Bunu daha küçük bir adıma bölebilir miyim?

3. Hedefi yeniden yaz: Daha küçük, daha esnek, daha gerçekçi olacak şekilde.

Ama en önemlisi şunu ekle: Bu hedef tutmazsa, ben hâlâ değerliyim.

Son Bir Hatırlatma

Hedefleri tutturamamak işe yaramadığın anlamına gelmez. Bazı hedefleri yapamamak, insan olmanın bir parçasıdır. Sorun hedefler değil; hedefler tutmadığında kendinle nasıl konuştuğundur.

Bu yazıyı okuduktan sonra kendini biraz daha sakin, biraz daha anlaşılmış hissediyorsan; zaten olması gereken yerdesin.

• Bu yazı psikoeğitici ve bilgilendirici amaçlarla hazırlanmıştır. Tanı koyma, tedavi önerme ya da bireysel terapi yerine geçmez. Her bireyin yaşantısı, ihtiyaçları ve ruhsal süreci farklıdır. Burada paylaşılan bilgiler genel farkındalık oluşturmayı amaçlar. Ruh sağlığınızla ilgili zorlayıcı ya da yoğun bir süreçten geçiyorsanız, bir ruh sağlığı uzmanından bireysel destek almanız önerilir.